فریدون فروغی مجاز هم به بازار آمد

مزدك علی نظری-پس از گذشت یك سال و یك هفته از مرگ «فریدون فروغی» خواننده صاحب سبك اما خاموش مانده پاپ ایران، مشتریان خیره به ویترین فروشگاههای محصولات شنیداری با یك شوك غیر منتظره روبرو شدند؛ تبلیغات كاستی به نام «تنگنا» و آلبومی با همین عنوان كه نام فریدون فروغی را به همراه داشت. باروی جلدی كه «سعید راد» را در تصویر آشنای مرد زخمی، در نمایی از فیلم تنگنای امیر نادری نشان می داد. بعضی ها كه اصلاً باورشان نشد، بعضی ها هم به حدس و گمان متوسل شدند و مثلاً دلیل آوردند كه چون این كاست در قالب «موسیقی فیلم» ارائه شده و نسبت به این دست كارها كمتر حساسیت نشان داده می شود، به نوعی از زیر دست ارشادی ها در رفته! خب حق هم داشتند؛ تجربه «بهشت از آن تو» را دیده بودند، دیده بودند كه چطور یك كار تروتمیز (اگر اشتباه نكنم) كانتری موزیك وارد بازار شد و چطور كد «موسیقی فیلم» فرشته نجات این آلبوم متفاوت و البته پرفروش شده بود. اما قضیه پیچیده تر از این حرفها است و باتجربه ها سریع گوشی دستشان آمد كه چه خبر است. تحمل كنید، عرض می كنیم!

                                                 
در توصیف این تنگنا
مطمئناً كمتر آدم باشعوری است كه از شنیدن این خبر مشعوف نشود ولی نه یكی بلكه «اما»ی بزرگ در این میان، كار را خراب می كنند و توی ذوق طرفداران موزیك فروغی، هواداران موسیقی های خاص و حتی همه همان آدم های فهیم می زنند. شرحش را بخوانید: روی جلد آلبوم كه توسط شركت «آوای چنگ» منتشر شده، تنها به اسم «اسفندیار منفردزاده» به عنوان آهنگساز اشاره شده و در نظر اول، آدم خیال می كند كه یا تنها آهنگهای فیلم تنگنا در این كاست آمده و یا مجموعه ای است از كارهای منفرد زاده. اما در حقیقت، كار مجموعه ای است از آهنگهای چند فیلم قدیمی و در ضمن چند آهنگساز مختلف. درست مثل آلبوم «وحدت» فرهاد (تولید همین شركت كه انصافاً كیفیتش حرف نداشت) كه به اشتباه منفردزاده را صاحب تمام آهنگهای آن كار معرفی می كرد. البته این بار در صفحات داخلی كاور، زیر نام هر موسیقی، نام آهنگساز آن نوشته شده كه جای شكرش باقی است! روی الف این آلبوم، ترانه «فریادرس» (كه اینجا تنگنا معرفی شده) ضبط شده و بعد ده قطعه موسیقی دیگر كه گویا آهنگهای دو فیلم «تپلی» (منفردزاده) و «پل» (استاد مرتضی حنانه) باشند. این سردرگمی ما اگر ضعف حافظه خودمان را به حساب نیاوریم، به دلیل بروشور طبق معمول قرو قاطی آلبوم است. روی «ب » هم باز با یك موزیك با كلام آغاز می شود؛ ترانه «خسته» (كه به نام فیلم، «زنجیری» معرفی شده) با صدای فرهاد مهراد كه پس از انقلاب منتشر نشده بود. «لالایی» و «سفر» از واروژان، «زندون دل» ویلیام خنو و«غصه غم» فریبرز لاچینی هم در این طرف آلبوم ضبط شده. جالب اینكه زندون دل به صورت بی كلام اجرا شده و هنوز در حیرتم كه این موسیقی در كدام فیلم استفاده شده كه قاطی این مجموعه اش كرده اند؟
غلط های انشایی و چاپی هم كه بیداد می كند: «ویلیام» كه اسم كوچك ویلیام خنو سازنده آهنگ مشترك ترانه های «ماهی خسته» و «همیشه غایب» فروغی بوده یا «محمد اوشان» كه البته «اوشال» صحیح است. «واروژان» و «منفردزاده» را هم به نمونه های بالا اضافه كنید و خودتان نتیجه بگیرید كه مگر متن كاور یك كاست چقدر مفصل است كه این همه غلط تویش وول بزند؟!
گذشته از این حاشیه، متن آلبوم هم ایرادات بزرگی دارد؛ كیفیت صدای این آلبوم خیلی بد است و در مواردی حتی صدای خش خش دور خوردن صفحه گرام كه كار از روی آنها ضبط شده، به گوش می رسد. «عباس منطقی» مدیر تولید و صاحب شركت تولیدكننده این كار ـ كه تا به حال كارهای جالب توجهی مثل همان «وحدت» یا «یار دبستانی» (جمشیدجم)، «گل گندم» (مازیار) و «ترانه سرا» (منصور تهرانی) را به بازار فرستاده و در اغلب موارد هم با ناكامی در فروش روبرو شده ـ در دفاع از تنگنا می گوید: «خیلی كارشده تا این شده! یعنی ما روی صفحه های قدیمی كه ازشان برای ضبط آلبوم استفاده كردیم، خیلی كار فنی كردیم. اما باور كنید نمی شد زیاد مته به خشخاش گذاشت چون به كلیت كار ضرر می زد. خصوصاً موسیقی های بی كلام كه متأسفانه نمی شد بهتر از این كه هست از آب در آوردشان ، «قاسم عابدین» صدابردار با سابقه و همكار قدیمی فروغی در این باره می گوید: «تنگنا نواربدی است چون كیفیت كار خیلی پایین است و معلوم نیست چطور به خودشان اجازه داده اند كه این كار را به بازار بفرستند. با امكانات تكنولوژی جدید می توانستند روی آهنگها بیشتر كار كنند تا آلبوم حداقل قابل گوش كردن باشد و مردم لذت ببرند.»
جدا از نكات مربوط به خود آلبوم، مسأله دیگری هم به نام حق و حقوق این آثار هست؛ تكلیف خانواده مرحوم فرهاد مشخص و وكیل این خانواده كارش را بلد است اما آیا از خانواده فروغی اجازه ای بابت پخش این كاست گرفته شده؟ خواهر بزرگ فریدون با گفتن این كه آنها فقط چیزهایی در این باره شنیده اند و پیگیر قضیه شده اند، اضافه می كند: «از ما كه اجازه ای گرفته نشده و مسلماً از دستشان شكایت خواهیم كرد.» مثل اینكه طوفان در راه است، البته قضیه وقتی جالب تر می شود كه «محمدعلی چاوشی» رئیس اتحادیه صنف ناشران آثار شنیداری، قاطعانه می گوید: «این آلبوم حتماً غیر قانونی پخش شده، شماره مجوز ارشاد هم جعلی است.» او حق دارد چرا كه در چند سال اخیر، تمام پیگیریها برای گرفتن مجوز صورت فروغی به بن بست منتهی شده. اما منطقی توضیح می دهد: «این آلبوم خیلی وقت پیش و تحت عنوان موسیقی فیلم مجوز گرفت، قضیه مال سال ۶۴ است. در ضمن این راهم بگویم كه تعداد ترانه های فروغی بیشتر بود اما... كاش می شد توی این بلبشوی موسیقی های بازاری، آن آلبوم را منتشر كنم و بعد فرار كنم و بروم!» او كه فعلاً مشغول تهیه CD تصویری «قریه» به كارگردانی مهران زینت بخش (كه فیلمی در ستایش فریدون فروغی و پیرامون آثار و مرگ اوست) است، اطمینان می دهد كه اجازه پخش این ترانه ها را از خود مرحوم فروغی گرفته و هیچ تقلبی صورت نگرفته.
... حالا تا ماجرا به جاهای باریك كشیده نشده، شما می توانید به موسیقی زیبای فیلم «سفر» ساخته واروژهاخباندیان (واروژان) گوش كنید و باقی این مطلب را بخوانید.
در توصیف آن تنگنا
«فریادرس» ترانه ای است سروده «فرهاد شیبانی» كه با موسیقی اسفندیار منفردزاده و آواز فریدون فروغی، در سال ۱۳۵۲ متولد شد. این سومین تجربه فروغی در خواندن برای یك فیلم سینمایی بود.
پیش از این، «آدمك» و «پروانه من» را برای فیلم آدمك (ساخته خسرو هریتاش) خوانده بود و بعد «فتنه چكمه پوش» را برای فیلمی به همین نام از همایون هادران. این سومین كار، برای تیتراژ فیلم «تنگنا»ی نادری ساخته شد: «دلم از خیلی روزا باكسی نیست/ تودلم فریاد و فریادرسی نیست».
برای امیرنادری هم این دومین تجربه بود؛ دومین تجربه فیلمسازی او پس از «خداحافظ رفیق» با ترانه «جمعه» با صدای فرهاد. فروغی به جز این چهارترانه، بعدها «یاران» را برای فیلمی از فرزان دلجو و «نیاز» را برتیتراژ فیلمی از ذكریا هاشمی خواند. آخرین پیشنهاد سینمایی او، برای فیلم «خورشید در مرداب» م.صفار بود واجرای ترانه «جنگل» با موسیقی بابك بیات و «كلام» ایرج جنتی عطایی كه البته قرار بود ابتدا فرهاد آن را بخواند، بعد فروغی و سر آخر (از روی اجبار) خواننده سومی كه اتفاقاً در تست ها جواب داد و تا مدتها آن مثلث «ترانه ـ موزیك ـ صدا»ی جنگل به فعالیتشان ادامه دادند. به این ترتیب پرونده سینمایی فروغی تا سالها بعد كه بر تیتراژ فیلم «دختری به نام تندر» (ساخته حمیدرضا آشتیانی پور) چند قطعه از اشعار شاعران معاصر را اجرا كرد، مسكوت ماند و بعد، بسته شد.
اما ترانه «خسته»، چهارمین و آخرین كار سینمایی فرهاد بود كه در سال ۱۳۵۱ و برای فیلم زنجیری اجرا شد: «رفتم كه دگر بادست شما / پنهان شوم از چشم دنیا / ای زندگی بیزار ازتوام...» شعر این كار از «تورج نگهبان» وموسیقی آن ساخته «محمد اوشال» بود؛ مردی كه به گفته آگاهان، در شكل گیری سبك وسیاق موسیقی خاص فرهاد تأثیر بسزایی داشت و چند كاری هم با یكدیگر داشتند.
فرهاد ترانه خوانی برای فیلمهای سینمایی را از سال ۴۸ و با «مرد تنها» در فیلم « رضا موتوری» مسعود كیمیایی شروع كرد، دو سال بعد «جمعه» را خواند، «سقف» را برای «ماهی ها در خاك می میرند» ساخته مشترك امیر جاهد و فرزان دلجو و بعد هم «خسته» و دیگر هیچ!
بدنیست اینجا به این هم اشاره كنیم كه بابه بازار آمدن «خسته»، حالا تنها دو ـ سه اجرای غربی فرهاد باقی مانده كه هنوز منتشر نشده است.
حالا، ما فقط می توانیم امیدوار باشیم كه بعد از «تنگنا»، تمام كارهای فروغی توسط خانواده اش منتشر شود تا هم هواداران از شنیدن آثارش (آن هم با كیفیت خوب) لذت ببرند و هم شاید آرامشی باشد برای او و خانواده اش.

منبع :http://www.jour4peace.com